natuur en techniek
natuurwetenschappelijk en technisch maandblad
BESTEL
DIT EXEMPLAAR
53e jaargang / nr. 5 / 1985
pag. 330-345
VISSEN IN DE GREVELINGEN
G. Doornbos
De afsluiting van de Grevelingen bracht voor de
vissen grote veranderingen met zich mee. De ingesloten tongen
en harders stierven in de eerste winter. Platvissen als
schol, bot, griet en tarbot groeiden uitstekend in het
zoutwatermeer, maar bleken echter niet in staat zich er voort
te planten.
Een aantal kleine vissoorten breidde zich daarentegen
(tijdelijk) explosief uit. Naast de vissoorten die verdwenen,
wist zich ook een nieuwe soort te vestigen: de zwarte
grondel.
pag. 346-361
SUPERCOMPUTERS
Jaap Hollenberg
Computers hebben zich de laatste twintig jaar een
plaats veroverd als volwaardig onderzoeksinstrument. We
kunnen nu 'in' de rekenapparatuur experimenten doen die
anders, in de werkelijkheid, te gevaarlijk zouden zijn, te
duur of domweg onmogelijk.
Dit brengt wel een enorme vraag naar rekencapaciteit en
geheugenruimte met zich mee. Om hieraan te voldoen worden er,
hoofdzakelijk in Amerika en Japan, steeds krachtiger systemen
ontwikkeld:
supercomputers.
pag. 362-377
BAKSELS EN MISBAKSELS
Resten van een middeleeuws industriegebied
H.L. de Groot en T.J. Hoekstra
In 1984 zijn bij opgravingen in de Bemuurde Weerd te
Utrecht de resten van vijf ovens gevonden: drie voor de
vervaardiging van vloertegels en daktegels en twee
pottenbakkersovens. Te zamen met andere vondsten, die daar
gedaan zijn, vormen zij de overblijfselen van een
industriegebied uit de 14e eeuw. Opvallend zijn daarbij de
vele misbaksels. In de 13e eeuw en eerder lijkt de
aardewerkproduktie in de Noordelijke
Nederlanden nog kleinschalig van opzet te zijn. Vanaf de 14e
eeuw komt een meer industriële aanpak voor.
pag. 378 394
ATOOMSPECTROMETRIE
Het vinden van de speld in de hooiberg
L. de Galen en J.P.J. van Dalen
Zware metalen zijn in het nieuws. Cadmium en kwik
verontreinigen onze rivieren en bodem. Bloed en urine worden
onderzocht op de aanwezigheid van lood en arseen. Daarbij
gaat het, gelukkig, om zulke kleine hoeveelheden, dat hoge
eisen worden gesteld aan de bepalingswijze. Een uitstekend
hulpmiddel is de atoomspectrometrie, die berust op het
vermogen van atomen om licht te absorberen of uit te zenden.
Er zijn verschillende bepalingsmethoden. Het werkterrein van
de atoomspectrometrie is veel ruimer dan het opsporen van
giftige metalen in het milieu.
pag. 394-403
VOEDSEL
Gebrek in overvloed
E. DeMaeyer
De tegenstelling tussen arme en rijke landen in de
wereld komt zeer scherp tot uiting in de wereldvoedsel-
situatie. Aan het ene uiterste zien we de weldoorvoede
westerling; aan het andere tot op het bot vermagerde mensen.
Te veel of te weinig voeding is ongezond. Maar ook de
kwaliteit van het voedsel is van belang. In veel
ontwikkelingslanden zijn de mensen op het oog goed gevoed,
maar tegelijk zo eenzijdig dat zij aan ernstige
gebreksziekten kunnen lijden. Alleen een vergaande
verbetering van de sociaal-economische positie van die landen
biedt op langere termijn soelaas.
