natuur en techniek
natuurwetenschappelijk en technisch maandblad
BESTEL
DIT EXEMPLAAR
51e jaargang / nr. 8 / 1983
pag. 546-565
Jean P. Rossier - George Chapouthier - Hersenmorfines -
Sleutels tot het gedrag.
Iedereen kent natuurlijk morfine, het
papaver-extract dat een krachtig geneesmiddel is tegen pijn.
Het is ook een verdovend middel dat wegens de verslaving die
het bij de gebruiker veroorzaakt, geducht wordt. Het
onderzoek naar de werkingswijze van deze stof heeft geleid
tot de ontdekking van aanverwante stoffen die door de
hersenen zelf gemaakt worden. Deze 'hersenmorfines' blijken
verbazingwekkende eigenschappen te bezitten waar men
langzamerhand enig inzicht in begint te krijgen.
pag. 566-589
Kik Velt - Het projectieplanetarium - Sterren kijken overdag.
Midden op de dag naar de sterrenhemel kijken,
begrijpen hoe de sterren ronddraaien aan de hemel, zonsopgang
en zonsondergang, zonsen maansverduisteringen meemaken, een
reis tussen de planeten door maken, landen op Venus of Mars,
dit alles en nog veel meer is mee te maken in een
projectieplanetarium, zoals sinds vorig jaar Amsterdam er een
heeft. Brussel heeft eenzelfde sinds 1958, het jaar van de
Wereldtentoonstelling. De toegenomen belangstelling voor
planetaria in het algemeen is aanleiding geweest om eens
nader dit fenomeen te bekijken en de werking ervan uit de
doeken te doen.
pag 590-605
O.M.J. Adang - Sociaal leergedrag bij chimpansees - De lange
weg tot volwassenheid.
Net als andere mensapen - en mensen - maken
chimpanseekinderen een lange ontwikkelingsfase door voordat
ze volwassen zijn. Een lange ontwikkeling lijkt belangrijk
voor het opdoen van ervaringen en het verwerven van allerlei
vaardigheden, vooral in sociaal opzicht. Volwassen
chimpansees vertonen complex sociaal gedrag en hanteren
bepaalde strategieën om hun doel te bereiken. In Burgers'
Dierenpark in Arnhem bevindt zich al jarenlang een grote
chimpanseekolonie, waar al lange tijd de ontwikkeling van de
kinderen bestudeerd wordt.
pag. 606-625
Nicola Cabibbo - De grote unificatie - Alle natuurkrachten
onder één noemer?
Het hele bouwwerk van de natuurkunde is gebouwd op
een fundament van vier 'fundamentele' krachten: de
zwaartekracht, de elektromagnetische kracht (die de hele
chemie regelt), de sterke kracht (die de atoomkernen bij
elkaar houdt) en de zwakke kracht (die voor de
radioactiviteit zorgt). Men vermoedt dat deze krachten
uitingen zijn van één Oerkracht, de grondformule voor het
hele heelal. Hoge-energiefysica en astronomie ontmoeten
elkaar hier op een van de meest fascinerende fronten van de
moderne wetenschap.
