natuur en techniek
natuurwetenschappelijk en technisch maandblad
BESTEL
DIT EXEMPLAAR
50e jaargang / nr. 12 / 1982
pag. 898-917
C.G. Doumas - Thera - Ondergang van een beschaving.
Een van de onopgeloste problemen uit de Griekse
archeologie is het verdwijnen van de Mindische beschaving op
Kreta, zo'n vijftien eeuwen voor Christus. Men dacht aan een
gigantische uitbarsting van de vulkaan Thera. Daarom worden
er nu op het eiland Thera, het overblijfsel van de vulkaan,
opgravingen gedaan. Het wordt echter steeds minder
waarschijnlijk dat ook de Mindische beschaving op Kreta op
deze manier aan haar einde kwam, hoewel de uitbarsting aan
dat einde wel zal hebben bijgedragen. Er worden ook
theorieën geopperd over Thera en de plagen van Egypte,
evenals de ondergang van Atlantis.
pag. 918-933
J.C. Post - Rifkoralen - Bloemdieren onder water.
Koralen en koraalriffen hebben altijd tot de
verbeelding gesproken. Tussen de glans en gloed van een
miniatuur boompje van bloedkoraal en de ruige bouwsels die de
kracht van de branding weerstaan ligt een wereld van
verschil. Wat zij gemeen hebben is, dat beide door kleine
diertjes opgebouwd zijn. Geen dier heeft ook maar bij
benadering zulke immense bouwwerken gemaakt als de nietige
koraaldiertjes, ook de mens niet. Het Grote Barrièrerif aan
de Noordoostkust van Australië bijvoorbeeld is het grootste
bouwwerk, dat ooit door levende wezens is gemaakt: het is van
de maan af zichtbaar.
pag. 934-953
A.L. Robinson en L.C.J.M. de Kock - Fusie-onderzoek in
Europa.
De huidige stand van het kernfusie-onderzoek is dat
plasmafysici volgens hun zeggen in de nabije toekomst
fusiereactors kunnen bouwen, tenminste als zij genoeg
(geld)middelen hiervoor krijgen. Of zij binnenkort een
reactor kunnen bouwen die ieder nutsbedrijf kan kopen en
exploiteren, blijft echter een open vraag. Vanwege de hoge
ontwikkelingskosten is het echter onwaarschijnlijk dat nog
deze eeuw een elektriciteitscentrale, gebaseerd op fusie,
gerealiseerd zal worden. Veel hangt af van de resultaten van
de nieuwe generatie machines die volgend jaar in bedrijf
komt, zoals de Joint European Torus (JET).
pag. 954-971
J.J. Batenburg en L.M.G. van Golde - Ademhaling en
oppervlaktespanning - Long-surfactant maakt ademen mogelijk.
Het oppervlak van de longblaasjes is aan de
luchtzijde bedekt met een laagje vloeistof (long-surfactant),
dat de oppervlaktespanning van de longblaasjes verlaagt. De
produktie van de surfactant komt op gang tegen het einde van
de zwangerschap. Bij gebrek aan surfactant klappen de
longblaasjes samen, hetgeen een sterk gestoorde
ademhalingsfunctie van de longen tot gevolg heeft. Dit is
onder andere het geval bij het zgn. respiratory distress
syndrome (RDS). Dit RDS is in Westerse landen de meest
voorkomende oorzaak van zuigelingensterfte.
