natuur en techniek
natuurwetenschappelijk en technisch maandblad
BESTEL
DIT EXEMPLAAR
50e jaargang / nr. 6 / 1982
pag. 418-437
J. H. Mook en J. van der Toom - Pionierplanten -
Vegetatie-ontwikkeling in een IJsselmeerpolder.
Wanneer een IJsselmeerpolder droogvalt, ligt er
één grote kale vlakte te wachten om in bezit te worden
genomen door planten en dieren. De soorten die deze eerste
stormachtige ontwikkeling bepalen, kunnen zich echter niet
lang handhaven en worden opgevolgd door andere soorten die
zich langzamer uitbreiden. Zo'n ontwikkeling in de vegetatie
heet 'successie' en vindt plaats onder invloed van processen
in het milieu, veranderingen in de bodem, concurrentie tussen
de plantesoorten en door invloeden van dieren.
pag. 438-453
I. de Pater - Jupiter - De reus van het zonnestelsel.
Met de ontwikkeling van nieuwe optische, infrarood-
en radiotelescopen en na de vier vluchten langs Jupiter van
de ruimtevaartuigen Pioneer 10, 11 en Voyager 1 en 2, is onze
kennis van deze planeet in de laatste jaren enorm toegenomen.
In de atmosfeer treffen we wolkenlagen op verschillende
hoogten aan die voortdurend in beweging zijn. In de
breedbandige lagen zijn allerlei kleinere verschijnselen te
zien, als bijv. vlekjes en pluimen, met verschillende
kleuren. Rond de planeet cirkelen enkele manen rond, zoals de
Galilaische satellieten, Amalthea en een soort stofring.
pag. 454-473
W. J. van den Brink - De palingtrek - Anders dan men dacht,
alhoewel...
In 1886 speelde zich in de Amsterdamse Jordaan het
`palingoproer af, een gevolg van het verbod op het
palingtrekken. De Jordaners namen dit niet, wat tot een
bloedige opstand met vele doden en gewonden leidde. Ging het
bij dit palingoproer om het palingtrekken, bij het in dit
artikel te bespreken 'tweede palingoproer' ging het om de
palingtrek. Dit speelde zich rond 1960 voor een belangrijk
deel in het Engelse tijdschrift 'Nature' af en illustreerde
de opkomst en ondergang van een biologische hypothese.
pag. 474-489
R. van Helden en J. Scherrenburg - Het ontstaan van de
elementen - Supernova's aan de wieg van ons bestaan.
Als in het binnenste van een ster de elementen tot
aan ijzer zijn geproduceerd, worden in heel korte tijd de
zware elementen gemaakt. Voor zo'n ster betekent dat een
spectaculair einde, bekend als een supernova-explosie,
waardoor de pas gevormde elementen in de wereldruimte worden
geslingerd. Sinds het ontstaan van het heelal zal dit proces
al vele malen hebben plaatsgevonden. In die tijdspanne heeft
het heelal een zodanige samenstelling gekregen dat het leven
op Aarde zich kon ontwikkelen.
